درمان سینوزیت مزمن و حاد؛ علائم و انواع

سینوزیت بیماری شایع و آزاردهنده‌ای است و چه بسا بسیاری از مردم گرفتار آن هستند و خیلی از آنها نیز به غلط تصور می‌کنند به این بیماری مبتلا شده‌اند، زیرا تعداد زیادی از مردم ما سردرد را پیامد اصلی سینوزیت می‌دانند؛ اما سینوزیت نشانه‌های دیگری غیر از سردرد دارد. امروزه درمان‌های مختلفی برای این بیماری ارائه می‌شود که کیفیت زندگی بیماران را ارتقا می‌دهد و تا حد زیادی بیماری را درمان یا علائم را کنترل می‌کند.

سینوزیت چیست؟


کاوک‌آماس، یا سینوزیتلایهٔ مخاطی در یک یا چند حفره اطراف بینی است.

سینوس‌ها حفره‌های مملو از هوا در استخوان‌های جمجمه و صورت هستند. هر عاملی که موجب پرشدن و گرفتگی آن‌ها توسط موکوس یا چرک شود، سینوزیت ایجاد خواهد کرد. سرماخوردگی، حساسیت و انحراف تیغه بینی از عوامل این بیماری هستند. سردردهای صبح‌گاهی در زمان بیدار شدن از خواب به صورت کاملاً مشخص به وجود مشکلی در سینوس اشاره دارد. همچنین درد در پیشانی، در محل سینوس‌های پیشانی در زمان لمس، درد در فک و دندان‌های بالایی و دردناکی گونه‌ها در زمان لمس‌کردن (در اثر عفونت سینوس‌های فک بالا)، تورم یا درد بافت اطراف چشم‌ها یا کناره‌های بینی، اختلال در حس بویایی و گرفتگی بینی از دیگر نشانه‌های بیماری هستند.

دسته‌بندی سینوزیت


براساس موقعیت

در هر طرف صورت ۴ عدد سینوس وجود دارد که عبارت‌اند از:

۱- سینوس فکی (maxillary sinuses): در زیر چشم و در استخوان گونه واقع است. سینوزیت فکی باعث ایجاد درد و احساس فشار در گونه‌ها می‌شود (دندان‌درد و سردرد).

۲- سینوس پیشانی (frontal sinuses): در بالای چشم و در استخوان پیشانی قرار دارد. سینوس‌های پیشانی تا سن ۵-۱۰ سالگی وجود ندارند. این سینوس‌ها از سن ۷ سالگی به بعد پدید می‌آیند. سینوزیت پیشانی باعث ایجاد درد و احساس فشار در بالای چشم‌ها می‌شود (سردرد).

۳-سینوس پرویزنی (ethmoid sinuses): بین چشم و بینی و در استخوان پرویزنی واقع است. سینوس‌های فکی و پرویزنی از بدو تولد وجود داشته و تا ۱۸ سالگی به رشد خود ادامه می‌دهند. سینوزیت پرویزنی باعث ایجاد درد و احساس فشار بین بینی و چشم‌ها می‌شود (سردرد).

۴- سینوس شب‌پره‌ای (sphenoid sinuses): در پشت سینوس پرویزنی و چشم و در مرکز استخوان جمجمه، زیر غدهٔ هیپوفیز قرار دارد. سینوسهای شب پره‌ای در سنین بلوغ ظاهر می‌گردند. سینوزیت شب پره‌ای باعث ایجاد درد و احساس فشار پشت چشم‌ها می‌شود.

براساس دوره

سینوزیت براساس دورهٔ بیماری به سه دستهٔ حاد (کم‌تر از ۴ هفته)، زیرحاد (۴ تا ۸ هفته) و مزمن (بیش‌تر از ۸ هفته) تقسیم می‌شود.

سینوزیت حاد


اغلب بیماران به نوع حاد مبتلا هستند. شاید هر یک از ما دست کم یک بار در طول زندگی این بیماری را تجربه کنیم. بروز سینوزیت حاد در اغلب اوقات علت ویروسی دارد که ویروس سرما خوردگی در آن دخیل است.

علائم سینوزیت حاد

الف) احساس پری – درد یا فشار روی سینوس مبتلا . وارد نمودن فشار با انگشت روی سینوس درگیر با درد نسبتا شدید همراه است ( تندرنس )

ب ) تب . در سینوزیت حاد به عکس سینوزیت مزمن در اکثریت موارد تب وجود دارد. در موارد شدید ممکن است تبهای بالا دیده شود

ج ) ترشح چرکی از بینی یا پشت حلق . ترشحات عموما غلیظ – تیره به رنگ سبز یا زرد دیده میشوند . ترشح پشت حلق نیز با همین خصوصیات دیده میشود. ترشح پشت حلق ( PND) عموما توسط پزشک معاینه کننده مشاهده میشود و بیمار آن را به وجود خلط توصیف میکند.

د ) علائم دیگری نیز در سینوزیت حاد وجود دارند که شامل : سردرد – احساس ضعف و بدن درد – کم شدن یا از دست رفتن حس بویایی –  گرفتگی بینی –  تورم پوست روی ناحیه سینوس که در برخی از مبتلایان وجود دارد یا شدت بیشتری دارد

وجود تورم روی سینوس فرونتال ( Pott’s puffy tumor) یا تورم اطراف چشم – برجسته شدن روی سینوس ماگزیلا از علائم خطرناک سینوزیت محسوب میشود چون ناشی از تجمع شدید و زیاد چرک در سینوس بوده که توانسته به استخوان اطراف سینوس آسیب برساند .

استئومیلیت استخوان احاطه کننده سینوس یا ایجاد آبسه زیر پریوست استخوان گرچه جزء عوارض بیماری محسوب میشوند ولی گاه در جریان سیر عفونت سینوزیت حاد نیز دیده می شوند.

سینوزیت حاد چگونه تشخیص داده می شود؟

– تشخیص سینوزیت حاد در بیشتر مواقع از روی علایم بیمار و با معاینه ی دقیق وی ، بدون نیاز به عکسبرداری امکان پذیر است .

درمان سینوزیت حاد

درمان این گروه از بیماران چندان دشوار نیست. اغلب مواقع درمان‌های ساده‌ای مانند تجویز مسکن، ضدالتهاب‌ها و قطره‌های بینی (این قطره‌ها نباید به طور مداوم مصرف شود و استفاده از آنها باید محدود و با نظر پزشک باشد) و آنتی‌بیوتیک‌ ـ در صورت بودن عامل عفونی ـ کفایت می‌کند. شست‌وشوی مرتب سینوس‌ها نیز کمک‌کننده است

سینوزیت مزمن


همان‌طور که از نامش پیداست، سینوزیت مزمن بیماری‌ای است که مدت زمان بیشتری برای بهبود طول می‌کشد. این زمان بیش از سه ماه است. علل آن متنوع‌تر و درمان نیز دشوارتر است. علائم آن شباهت زیادی به نوع حاد دارد و عمده بیماران از گرفتگی بینی و عدم تنفس از راه مجاری بینی و نداشتن حس بویایی، درد، خستگی، کسالت، بی‌حوصلگی و جمع‌شدن ترشحات پشت حلق و بینی شکایت می‌کنند.

علائم سینوزیت مزمن

در سینوزیت مزمن شدت علایم کم تر است و معمولاً درد یا تب وجود ندارد. از علایم سینوزیت مزمن، گرفتگی بینی و ترشحات مداوم از بینی و پشت گلو است . ممکن است کاهش حس چشایی و بویایی همراه با بوی بد دهان نیز وجود داشته باشد. سرفه های مزمن و تغییرات رفتاری در کودکان نیز گاهی از سینوزیت مزمن ناشی می شود.

تشخیص سینوزیت مزمن

– در سینوزیت مزمن، معاینه دقیق داخل بینی تا حد زیادی به تشخیص کمک می کند . در صورتی که پزشک به سینوزیت مزمن مشکوک باشد، دو روش تشخیصی کمکی ، اطلاعات بیشتری را در اختیار قرار می دهد . یکی از این دو روش ، آندوسکوپی تشخیص بینی و سینوس و دیگریسی.تی.اسکن است . البته سی . تی . اسکن باید زمانی انجام شود، که عفونت بیمار مهار شده و بیمار در بهترین وضعیت ، از نظر درمان دارویی قرار داشته باشد؛ زیرا در صورتی که سی .تی .اسکن به هنگام عفونت ویروسی یا سرماخوردگی انجام شود، تغییراتی را در سینوس ها نشان می دهد که کاملا حاد بوده ، پس از مدت کوتاهی برطرف می شود و نمی تواند مبنای تصمیم گیری برای اقدامات درمانی باشد.

درمان سینوزیت مزمن

در سینوزیت مزمن اغلب اوقات وجود یک عامل خارجی دیده می شود. پس باید این عامل خارجی برداشته شود. ابتدا برای بررسی از مجاری و حفره ها یک سی تی اسکن از سینوس درخواست می کنیم.

راه دیگر تشخیصی که بسیار هم دقیق است، آندوسکوپی از مجاری است که در آن توسط دوربین بافت مخاطی و حفره ها به دقت بررسی می شود. این تصاویر اطلاعات خوبی به پزشک می دهد. در بیمارانی که دچار حساسیت به مواد آلرژن هستند، عامل ایجاد آلرژی باید حذف شود. اسپری بینی به شکل محدود و شست وشوی روزانه نیز کمک کننده است.