خروپف (خر خر)؛ راه درمان و علت

خروپف کردن، مشکل شایع و آزاردهنده ای است که فرد مبتلا و حتی سایر اعضای خانواده را از خواب کافی و خوب محروم می کند و زمانی اتفاق می افتد که جریان هوا مجبور است از یک مجرای هوایی باریک در پشت دهان و بینی عبور کنند. در این شرایط هوا با شدت و فشار از مجرا عبور کرده و در نتیجه نقاطی از گلو و زبان که با نرم کام برخورد دارند به ارتعاش در می آیند و این ارتعاش همان خروپف کردن است.

خروپف کردن در بزرگسالان را مشکلی بی خطر می دانند. اما پژوهش های انجام یافته در این خصوص گویای امری دیگر است. خروپف بلند و مداوم در بیشتر موارد نشانه وقفه تنفسی در حین خواب بوده و خطر ایجاد بیماری های قلب و عروق و دیابت را افزایش داده و سبب خواب آلودگی روزانه و کاهش کارکرد انسان در طی روز می گردد.

در صورتی که خروپف کردن با نفس نفس زدن یا مکث کوتاه در تنفس همراه باشد می تواند از وجود یک مشکل جدی حکایت داشته باشد و احتمالا فرد به نوع شدیدی از آپنه خواب مبتلاست. آپنه خواب روی سلامت قلب تاثیر سوء می گذارد.

دلایل  خروپف


عوامل زیادی باعث ایجاد صدای خروپف می شود اما رایج ترین آنها شامل موارد زیراست:

-ضعیف بودن ماهیچه های زبان و گلو که در حین خواب باعث شل شدن آنها می شود. -مصرف الکل و قرص های خواب هم می تواند باعث ریلکس و شل شدن بیش از حد این ماهیچه ها شود.
-انسدادهای راه های بینی که می تواند بر اثر هوای سرد، مشکلات سینوزیتی، حساسیت ها و آلرژی مانند تب یونجه و همچنین بر اثر پولیپ بینی ایجاد شود.
-ساختارغیرطبیعی نرم کام یا سقف دهان یعنی ناحیه ای که بافت های نرمی دارد و به پشت سقف دهان که به آن سخت کام گفته می شود متصل است. در این اختلال سقف دهان ممکن است متورم، شل یا بیش ازحد بلند باشد.
-افزایش وزن باعث افزایش حجم گلو و فشار زیاد بر روی راه های تنفسی می شود.

-هر فردی می‌تواند خروپف کند. اغلب، افرادی که به طور منظم خروپف نمی‌کنند پس از یک بیماری ویروسی، پس از نوشیدن الکل، یا هنگامیکه برخی داروها را مصرف می‌کنند، خروپف را گزارش خواهند کرد. مطالعات تخمین می‌زنند که 45% مردان و 35% زنان به صورت منظم خروپف می‌کنند. افرادیکه خروپف می‌کنند می‌توانند هر نوع بدنی داشته باشند.

-تنگی مادرزادی بینی و حلق

- پولیپ بینی

- احتقان بینی

- بزرگی لوزه ها

تشخیص


متخصص شرح کامل سلامتی بیمار را ارزیابی می کند و با معاینه راه های بینی، گلو، دهان می تواند علت خروپف و خرخر شبانه را شناسایی کند. این تست ها شامل موارد زیر است:

آندوسکوپی بینی: دراین تست یک تلسکوپ کوچک در راه های هوایی قرار داده می شود و بوسیله این دستگاه می توان راه های هوایی را بر روی یک تلویزیون مشاهده کرد این تست در مطب پزشک انجام می شود و ممکن است با بیهوشی بیمار انجام شود تا پزشک بتواند تشخیص دهد که درهنگام خواب چه مشکلی برای ساختار راه های هوایی بینی و گلو ایجاد می شود که به آن ایندوسکوپی بینی درحال خواب گفته می شود.

ارزیابی های شبانه بر روی خواب بیماران در آزمایشگاه ها  نشان دهنده میزان خروپف افراد و چگونگی تاثیر آن بر روی خواب افراد است. این تست ها برای تشخیص وقفه تنفسی انسدادی OSA انجام می شود.

درمان


درمان بدون جراحی

درمان هایی که برای خر و پف و خرخر شبانه انجام می شود با درمان هایی که برای  OSA وقفه تنفسی انسدادی انجام می شود کاملا متفاوت است. قبل از انجام درمان خروپف و خرخر شبانه یک فرد، باید متوجه شد که بیمار دچار اختلال OSA نباشد. نوع درمان و تغییرات در سبک زندگی افراد به نوع خروپف و میزان آن بستگی دارد. درمان ها می تواند با انجام جراحی یا بدون انجام جراحی انجام شود و تا زمانی که عارضه بدون جراحی و با کمک درمان های دیگر درمان شود از جراحی استفاده نمی شود.

  • موارد اصلاح سبک زندگی
  • حفظ وزن طبیعی بدن (کاهش وزن در صورت اضافه وزن)
  • انجام تمرینات منظم
  • کاهش مصرف الکل و جلوگیری از مصرف الکل قبل از خوابیدن
  • جلوگیری از مصرف قرص خواب
  • خوابیدن بر روی پهلو به جای خوابیدن بر روی کمر
  • جلوگیری از کشیدن سیگار
    تجهیزاتی که می توان برای درمان خروپف استفاده کرد عبارتند از:

استفاده از باند برای بینی

پوشاندن اتصالات بینی به بازشدن راه های هوایی بینی و درمان خروپف و خرخر شبانه کمک می کند.

محافظ های فک

استفاده ازاین محافظ ها یا اسپلینت ها کمک می کند تا فک به سمت جلو نگه داشته شود و از مسدود شدن راه های هوایی بوسیله زبان یا ساختارهای دیگر جلوگیری می کند.

گردنبند طبی

گردنبند هم می تواند با نگه داشتن فک به جلو باعث جلوگیری از انسداد راه های هوایی شود.

داروها

اسپری برای باز کردن راه های هوایی و درمان خر و پف موثر و مفید است. برای مصرف اسپری باید حتما با پزشک مشورت کنید به دلیل اینکه بعضی از آنها نباید در طولانی مدت مصرف شوند.

بعضی از افراد برای درمان خروپف و خرخر شبانه از درمان های جایگزینی مانند طب سوزنی و درمان های خانگی مانند مصرف داروهای گیاهی استفاده می کنند.

درمان جراحی

چندین نوع جراحی وجود دارد که می تواند باعث کاهش خروپف و خرخر شبانه افراد شود که شامل موارد زیراست:

تزریق اسنورپلاستی (Snoreplasty)

این جراحی برای درمان خروپف زمانی توصیه می شود که خرخر بر اثر شل شدن سقف دهان یا نرم کام ایجاد شود که با تزریق ماده اسکیلیروسینگ (sclerosing) در سقف دهان انجام می شود. با گذشت حدود ۸هفته این ماده بر روی سقف دهان تاثیر می گذارد و  باعث سفتی این ناحیه می شود.

جراحی لوزه و لوزه سوم: درصورتی که لوزه سوم عامل انسداد راه های هوایی باشد این جراحی با برداشتن لوزه سوم باعث درمان انسداد راه های هوایی و در نتیجه درمان خرخر شبانه می شود.

جراحی سپتوپلاستی یا اصلاح توربینیت های بینی

جراحی سپتوپلاستی درصورتی برای درمان خروپف و خرخر شبانه انجام می شود که ساختارهای غیرطبیعی در راه های هوایی بینی شناسایی شود. این جراحی بوسیله دستگاه ایندوسکوپی و همراه با بیهوشی بیمار انجام می شود. جراحی سپتوپلاستی با صاف کردن سپتوم(غضروف هایی که در سوراخ های بین قرار دارند) و کاهش اندازه ساختار کوچکی در راه های بینی که به آن توربینیت گفته می شود، انجام می شود. دراین نوع جراحی انسداد بافت های نرم مانند پولیپ هم می تواند برداشته شود.

جراحی قسمت عقب حلق–نرم کام و زبان کوچک

در این جراحی جراحان با برداشتن قسمت هایی از سقف دهان و زبان کوچک راه هایی هوایی را برای درمان خرخر شبانه باز می کنند و باعث جلوگیری از لرزش این نواحی در هنگام تنفس می شوند لوزه هم با کمک این جراحی می تواند برداشته شود. جراحی عقب حلق و زبان کوچک در بیمارستان و با بیهوشی بیمار انجام می شود و بیمار بعد از جراحی باید یک یا دو روز در بیمارستان بستری شود.

جراحی لیزری زبان کوچک و نرم کام (LAUP)

در این جراحی از لیزر برای برداشتن ناحیه کوچکی از سقف دهان و زبان کوچک استفاده می کنند. یکی از مزایای انجام این جراحی، بیهوشی موضعی بیمار است و بیمار نیازی به بستری در بیمارستان ندارد و برای رسیدن به نتیجه مطلوب درمان خروپف و خرخر شبانه باید چندین جلسه جراحی انجام شود.

جراحیPillar یا ایمپلنت های کامی

این نوع جراحی یک جراحی باز محسوب می شود که با قرار دادن یک ایمپلنت در سقف دهان باعث درمان خرخر می شود. زمانی که این ایمپلنت در سقف دهان قرار می گیرد باعث حفاظت و پشتیبانی از نرم کام و سقف دهان می شود و به استحکام سقف دهان کمک می کند. جراحی پیلار می تواند به صورت سرپایی هم برای درمان خروپف و خرخر شبانه انجام شود و نیازی نیست بیمار در بیمارستان بستری شود.